USACFI: Responsible Data Research - Atipan Health Blog

Atipan Project November Workshop

Wed, 15 Nov 2023 08:00:00 GMT

The Atipan Project finally concluded last November 2023 but the mission will continues; sustain and improve healthcare services in underserved communities contribute to the society's ever-growing needs.

Visit us at:

🔗 Facebook: https://www.facebook.com/photo/?fbid=735800598572585&set=a.410141927805122

🔗 Instagram: https://www.instagram.com/cfi_usa/

🔗 LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/cfi-usa-a937b61a5/

Atipan Wins 3 Awards at the ADB Civil Society Organization Conference

Mon, 02 Oct 2023 07:00:00 GMT

The Atipan telehealth project of the Center for Informatics - University of San Agustin won 3 awards today at the Asian Development Bank (ADB)’s CSO P2P Conference in: outstanding communications (reaching diverse stakeholders), innovation in implementation and community engagement (setting a significant benchmark for future collaborations with civil society organizations), and maximizing gender benefits (promoting women’s inclusion in decision-making). This was the most number of awards given, besting other CSOs from all over Asia and the world.

Download the media release here.

The Impacts of Atipan (telehealth) on Marginalized and Vulnerable Communities/Implications on Increasing Public Investment in Inclusive Quality Healthcare and Relevant Policy Recommendations

Thu, 28 Sep 2023 07:00:00 GMT

Dr. Pia Zamora, ATIPAN’s Telehealth Coordinator, presented the ATIPAN Project to stakeholders from the government, private industry, and the academe during the Regional Research Utilization Forum of the National Economic and Development Authority (NEDA) Region VI held last September 28, 2023.

Atipan on WIPO

Tue, 11 Jul 2023 07:00:00 GMT

Beyond Tablets and Weak Wifi Signals: The Atipan Project

Mon, 12 Dec 2022 08:00:00 GMT

“A widow told me, after consulting for her whopping cough that what we are doing is beyond making sure she gets well. But it is making sure that her children still has a mother. These are the types of stories that gets me going.” Junelyn Cervera of Salngan said of her role as a Telehealth Coordinator for the Atipan Project, a digital health program in currently operating 10 underserved vulnerable indigenous and rural low-income communities in the Guimaras and Panay Islands of Western Visayas.

Junelyn is one of the telehealth coordinators we interviewed for a project under our Field Work Instruction Program, in partnership with Atipan. As a graduate student who rely on technology for information and connection, I can sometimes take the technology for granted. I would use it for a lot of things. The role of technology and cellular signals being so embedded in my life, I would get a slight annoyance when the movie I am streaming would load slow. Sometimes, in my annoyance I would shift from my mobile data to the 5G WiFi we have at home—the availability of tech infrastructure being one of the many privileges I have because I live in a city center.

But for Junelyn, and the health coordinators of the Atipan Project, they look at these tablets and cellular signals as something lifesaving. The role of the health coordinators of the Atipan Project would be to bring health services to the underserved communities in the Guimaras-Panay Islands. They would serve as the bridge between the clients and doctors by carrying tablets that would serve as the conduit for consultation for the communities. The model require that they depend on the communication technology infrastructure of the region—already very challenging considering that the communities they serve in are remote and geographically isolated and cellular signal can be weak.

The onset of digital technologies has changed the way people communicate, learn, transact, gather, and share information, among others. It has made irreversible improvements in many areas of our daily lives. With COVID-19, the impact of the digital area on the economic and social lives of women became more apparent. Making the Atipan Project a timely one: not just in ensuring that the communities with which they operate are provided with telehealth services—very crucial in the new normal, but also in making sure that these underserved communities are not left behind.

The Atipan Project is about technology, data, and infrastructure. Much of the investment for the program is that for tools that Healthcare Coordinators will need to ensure that the underserved communities have access to healthcare consultations with doctors through telehealth consultation services. Poor access to electricity and cellular connections remains a pressing challenge in the operation of the project. However, the heart and soul of the project is its coordinators and the communities with which they serve in.

I live 400 meters away from the nearest hospital. I own a small clinic located in a busy street. Health is something as close to me as my arm’s length. I can easily ask any of the doctors I am related to about my medical concerns. But I know that this is not the case for many of the communities in Atipan. For many of the communities, as Junelyn and the other healthcare coordinators would describe, medical information and consultations remain distant: not only because of their location and the lack of available infrastructure but also because the people in the community are not used to health-seeking.

“Mahirap tumawid sa Ilog. Minsan, lalo na kung tag-ulan mas mahirap kasi nawawala iyong ibang mga tulay. Pero tatawid pa rin. Kasi kailangan iyon ng komunidad.” (It’s hard to cross rivers. Especially when it rains when bridges get partly submerged in floodwater. But we find ways to cross because the communities need the project.) Junelyn would add. In some of these zoom consultations with the coordinators, they would drop in and out of the phone calls, getting cut mid calls because the internet signal is so weak. But they would come back to these calls, making sure they finish these zoom meetings—a testament to their dedication to the project. One would think that really bad signals would deter these coordinators from keeping on connecting to ensure the phone calls or consultations would finish. But they keep at it. They would make sure to finish the zoom phone calls for our field work project. Like a metaphor for crossing difficult rivers, the coordinators would persevere despite the weak technology in the region just to ensure the service gets known and communicated to as wide as an audience as possible.

Which is why I feel a sense of awe and wide-eyed appreciation at what the Healthcare Coordinators are doing. Despite the geographical and technological challenges, they would follow through with their commitment to ensure that they bring medical consultation close to those in their communities. The core of the story of the Atipan project is the dedication of these volunteer coordinators who would cross flood and high water to make sure that the service is made available to the underserved.

For many of these coordinators, the job is not just about making sure a tablet is positioned in front of a client to make sure they can assist them in consultation. For many of these coordinators, this is not a job but a service to a community that values how one person is a part of a whole. The healthcare coordinators understand that a widow is also the only parent to her children, and her loss in the lives in her children would mean they would be orphaned. For the healthcare coordinators, these underserved individuals are not just data that needs a screen, these are members of a community--their community—someone’s mother, someone’s child, someone’s partner, someone who someone cares for.

Atipan comes from the word to take care of. And this is exactly what the coordinators are doing for their community.

Author

Diana Kathrina Leomo, graduate student from the Women and Development Studies program, College of Social Work and Community Development, University of the Philippines Diliman.

Atipan Project: Witnessing the Resilience, And the Skills of Atipan Coordinators

Sun, 11 Dec 2022 08:00:00 GMT

I am a Japanese student studying in Women and Development at the University of the Philippines. I have just participated in Atipan project as a field internship member. When I first heard about this project, I was very interested in the uniqueness of this Atipan project. I was excited to be involved in this activity. On the other hand, I was apprehensive about participating in this project. It was difficult for me to imagine what the local community was like without having actually visited the community myself. I was also worried about how to proceed with the activities and how to connect with the community in an online remote environment.

However, despite the unstable Internet environment, many people participated in our activities. Through interviews with them, I was able to learn how each of the health coordinators from various backgrounds were working in each community field.

The following is my impressions from the interview with one health coordinator.

She helps people for the sake of helping others. Even if she experienced many hardships such as riding a motorcycle, or crossing rivers — essentially using her own money for the travel, and even risking her own life — it was all worth so long as her patients get the care they need. For her, helping one person also meant being able to help their family, albeit indirectly. She also said that her strength comes from prayer, and a complete trust in the Lord. She makes sure to give her best, but she leaves the things that she cannot control in God. Her good intentions, and spiritual belief is what makes her a resilient person overall. She is an excellent ambassador of Atipan.

I was also impressed by the interview with doctors working in the community. From their experience, I learned that the community people have various kinds of health issues. The purpose of the capability building session with health coordinators was to develop their ability to communicate to others in their own words. In their role as a bridge between doctors and patients, they would solve various medical problems that the community faces. They will play a role in communicating issues to the outside world to raise awareness.

I would like to thank everyone who has supported me in participating in this project. I will continue to support this project.

Author

All my work was based in Japan, since the pandemic did not allow face-to-face classes in the University of the Philippines. Nozomi Ofude, graduate student, Department of Women and Development Studies, College of Social Work and Community Development, University of the Philippines Diliman. Email: nofude@up.edu.ph

Perspektibo: Ang Atipan sa Kwento ng mga Health Coordinators

Wed, 07 Dec 2022 08:00:00 GMT

“Hangga’t maaari, wala kaming pasyenteng mamamatay.” Ito ay mga salitang binitiwan ni Ericka Villasor, isa sa mga health coordinators ng Atipan. Hindi ko aakalaing maririnig ko ito sa isang indibidwal na hindi doktor o eksperto sa medisina. Para sa akin, ito ay mga katagang punong puno ng determinasyon at dedikasyon na maging isang epektibong taga-paghatid ng serbisyong medikal sa mga komunidad na hirap maabot. Araw-araw silang nakikipag-interaksyon sa kanilang mga kasama upang ipakilala ang telehealth at mabigyan ng medikal na atensyon ang nangangailangan.

Ang pagpapakilala ng bagong sistemang pangkalusugan at teknolohiyang kalakip nito ay hindi naging madali para sa mga health coordinators at bumubuo ng Atipan. Ang komunidad ng mga Ati ay may sariling kultura at mga paniniwala na kailangan respetuhin. Ngunit ayon sa panayam kay Propesor John Paul Petrola, Indigenous Communities Coordinator ng Atipan, naging hakbangin nila na magkaroon ng konsultasyon sa bawat komunidad maging sa pagpili ng kanilang mga magiging health coordinators. Ang prosesong ito ay nakatulong upang matutunan nila na akuing parang kanila ang proyekto. Sa kabila nito, marami pa ring pagsubok ang patuloy na hinaharap ng mga health coordinators.

“Tumatawid po kami ng ilog para maabot ang mga kasama namin...”, kwento ni Ericka. Malayo mula sa bayan ang kanilang mga lugar at isa ito sa mga balakid na kanilang hinaharap ng may labis na pagpupursige dahil naniniwala sila sa kahalagahan na mabigyan ng access ang mga kasamahan sa komunidad sa mas magandang pasilidad na magpapanatili ng kalusugan ng bawat isa. Ang libreng checkup at gamot na hatid ng Atipan ay malaking bagay para maibsan ang pangangailan ng mga Ati.

Kagaya ni Ericka, nakakaranas din si Germalyn Forteza, isa ring health coordinators, ng mga pagsubok. Nariyan ang kawalan ng tiwala ng mga kasama sa komunidad sa telehealth, mahinang signal, biglaang pag-cancel ng mga konsultasyon, at marami pang iba. Sa kabila ng lahat, sila ay nagpapatuloy. Sa aking pakikipanayam sa kanila, bakas sa kanilang mga kwento ang pananabik sa kung ano pa ang pwedengmaibigay ng telehealth hindi lang para sa kanilang komunidad kung hindi pati na rin sa kanilang personal na paglago. “Gusto ko po iyon na ma-challenge po ako na iba-iba po ang maranasan ko sa pagte-telehealth”, ani Ericka na sinangayunan naman ni Germelyn.

Marahil nagtataka ka rin, saan kaya galing ang determinasyon nila sa proyektong ito? Bagaman lumaki sa ibang kultura at paniniwala, nakita nila ang kahalagahan ng pagkakaroon ng maayos na sistemang pangkalusugan para magkaroon ng malusog na komunidad. Gayun din ang pagkakaroon ng teknolohiyang magagamit upang mas mailapit ang serbisyong gaya ng telehealth sa kanilang lugar. Ito ang isa sa pinakadahilan ng kanilang masigasig na pagganap sa mga tungkulin bilang health coordinators.

Ang mga health coordinators ay mga lokal sa komunidad na sakop ng Atipan Project. Sa pagkakaroon ng konsesus ng mga lider ng komunidad, napili sila upang gampanan ang tungkulin na ito. Karamihan sa kanila ay babae at halos lahat ay kilala sa komunidad at pinagkakatiwalaan. Maliban sa kanilang estado sa komunidad, ang mga health coordinators ay sumailalim sa iba’t ibang training at capacity-building activities kaugnay sa teknolohiya, medisina at iba pa upang maging handa sa gampaning ito. Sila bilang kabahagi ng Atipan ay isa sa may pinakamalaking kontribusyon sa tagumpay ng proyekto. Ang kanilang pagpapatuloy sa pagtulong sa pamamagitan ng teknolohiyang telehealth at pagbibigay aruga sa mga kasamahan nilang nangangailangan habang di alintana ang mga pagsubok bilang health coordinators ay di matatawaran lalo na sa panahon ng pangangailangan.

Author

Ang artikulong ito ay parte ng serye ng mga istorya tungkol sa Atipan Project ng Center for Informatics University of San Agustin Iloilo at mga indibidwal na nagrerepresenta ng mga sektor na kabilang sa proyekto. Isinulat ni Issa Paulmanal, isang graduate student mula sa Unibersidad ng Pilipinas Diliman. email: edpaulmanal@up.edu.ph

Bayanihan sa Kasalukuyan: Kwento ng mga Doktor sa Atipan

Wed, 07 Dec 2022 08:00:00 GMT

Walang mayaman, walang mahirap. Walang malakas, o mahina. Walang bata o matanda. Lahat ng tao ay hindi naging ligtas sa banta ng COVID-19. Kaya naman bakas sa bawat indibidwal ang pangamba na baka isa na sa atin ang dapuan nito. Pero liban sa isyung pangkalusugan, naging isyu din ang pinansyal na pangangailangan ng maraming pamilya lalo na’t halos tumigil ang mundo dahil sa pangmalawakang lockdowns na ipinanukala.

Siguro isa ka sa mga maswerteng hindi pinroblema ang pinansyal, pero alam mo ba na maraming Pilipino ang sinubok ng mga panahong iyon? Kabilang na dito ang mga komunidad ng Atipan. Ito ay mga lugar na malalayo at marami sa nasasakupan ay walang maayos na mga dokumento upang makaproseso ng mga permit.

Sa tulong ng iba’t ibang indibidwal, eksperto, institusyon, ahensya ng gobyerno, lokal na pamahalaan at higit sa lahat, ng komunidad ng mga Ati, nailunsad ang proyektong Atipan para iparating ang serbisyo ng telehealth. Sa pamamagitan ng teknolohiya, inilapit ng Atipan sa mga Ati at iba pa ang access sa mga doktor, gamot at pasilidad na pangkalusugan. Kinasangkapan din nito ang mga health coordinators na sinanay upang magampanan ang tungkulin sa komunidad.

Isa si Dr. Pia Fatima Zamora sa mga kasama sa Atipan na tumutulong sa mga health coordinators at mga miyembro ng komunidad. Bilang telehealth coordinator at ehealth physician, nakikipag-ugnayan siya sa mga doktor at espesyalista na nagbibigay ng konsultasyon sa mga Ati at sa mga health coordinators. Ani Dr. Zamora, ang Atipan ay isa sa mga rason kung saan nakita niya ang kahalagahan ng public health at ang kakulangan nito lalo higit sa mga liblib na lugar. Ang maging parte ng Atipan project ay isa sa mga makabuluhang kontribusyon niya sa field na ito.

Kasama ni Dr. Zamora ang 17 na doktor, karamihan ay babae, na matiyaga ding nagbibigay ng oras para sa online na konsultasyon. Bagaman hindi na bago ang telehealth sa kanilang mga doktor, marami pa ring naging pagsubok sa pagsasagawa nila ng konsultasyon. Mahinang signal, di pagsipot ng mga pasyente, at minsan pa nga ay kawalan ng tiwala ang ilan sa mga naging hamon sa kanila. Subalit sa kabila ng lahat, patuloy silang nagsisilbi at minsa pa nga ay higit sa kanilang responsibilidad sa Atipan ang kanilang napapaabot. Ang lahat ng ito ay kanilang nagagawa dahil sa malasakit sa kapwa higit sa lahat sa mga nangangailangan.

Naging instrumental din ang kanilang kaalaman sa medisina sa pagdisenyo ng kabuuan ng sistema at teknolohiyang binuo para sa Atipan. Ayon kay Dr. Zamora, sila ay kinonsulta upang maisalin sa digital na porma ang mga ginagamit nila sa pagsasagawa ng check-up sa pasyente. Kanila ring sinanay ang mga health coordinators upang maging pamilyar ang mga ito sa iba’t ibang basic na mga terminolohiya sa medisina at sa pagsasagawa ng basic na check-up gaya ng pagkuha ng temperatura, blood pressure at iba pa.

Ngunit, sila rin ay sumailalim sa iba’t ibang pag-aaral gaya ng cultural sensitivity training upang mas makilala ang mga komunidad na kasama sa Atipan. Ang layon nito ay upang maging maayos at tama ang kanilang pakikisama sa mga Ati.

“We hope to really sustain it to reach more communities na underserved din. And for that to happen it needs to be institutionalized in a way at pagtuunan ng pansin…”, ani Dr. Zamora. Hindi matatawaran ang kanilang pagiging bahagi ng Atipan. Tunay na buhay pa ang diwa ng bayanihan at nagpapatuloy ito hangga’t may mga indibidwal o grupo na handang makipagkatuwang sa mas nangangailan upang pareho nilang mapagbuti pa ang kaalaman at karanasan sa larangang tinatahak.

Ang Atipan ay isang proyekto na binubuo ng iba’t ibang institusyon, ahensya, grupo at indibidwal na may layong maghatid ng serbisyong pangkalusugan sa mga piling komunidad sa rehiyon ng Visayas.

Author

Ang artikulong ito ay parte ng serye ng mga istorya tungkol sa Atipan Project - Center for Informatics University of San Agustin Iloilo at mga indibidwal na nagrerepresenta ng mga sektor na kabilang sa proyekto. Isinulat ni Issa Paulmanal, isang graduate student mula sa Unibersidad ng Pilipinas Diliman. email: edpaulmanal@up.edu.ph

Sa Atipan, Walang Maiiwan: Kwento ng Pagsibol ng Atipan

Wed, 07 Dec 2022 08:00:00 GMT

Isang malaking pagsubok para sa karamihan, kung hindi man para sa lahat, ang dala ng COVID 19 virus mula ng ito’y kumalat sa iba’t ibang panig ng mundo. Marso ng taong 2020, idineklara ng World Health Organization ang pagkakaroon ng global pandemic na kumitil sa maraming tao, nagpasara sa maraming negosyo at nagbago ng mga kinagawian ng halos lahat ng sektor ng ma lipunan.

Dito sa Pilipinas, hindi rin natin naiwasan ang pagkalat ng COVID-19 at epekto nito sa kalusugan, kabuhayan, edukasyon at iba pa. Kasabay ng pagtaas ng kaso ng mga nadadapuan ng sakit na ito ay ang pag-usbong din ng iba’t ibang isyu na kailangang harapin ng bawat indibidwal. Nariyan ang kawalan ng trabaho, limitadong paglabas at pakikihalubilo, sakit at takot na baka ikaw na ang sunod na magkaroon ng COVID-19.

Subalit sa kabila ng mga ito, nasaksihan natin kung paanong unti unting bumangon ang bansa. At sa pagbangong ito, katuwang ang teknolohiyang tumulong upang makapagpatuloy ang mga operasyon ng negosyo, ng paaralan, at maging ng mga ospital. Subalit, hindi rin lingid sa ating kaalaman na marami ang talagang nahirapan na makabalik sa sirkulasyon dahil sa mga limitasyon na mayroon sila at ang kanilang komunidad na ginagalawan.

Isa na dito ang mga Ati.

Ang mga Ati ay isa sa napakaraming grupo ng mga katutubo o Indigenous Peoples sa Pilipinas. Kagaya ng ibang mga grupo ng katutubo, sila ay may sariling kultura, pamumuhay, paggagamot, gawi sa pamamahala, at pananampalataya. Ngunit unti-unti na rin silang naging bukas sa pakikisalamuha at pakikisamuhay kasama ang mga hindi nila katribo.

Bagaman itinuturing sila bilang pinakaunang nanirahan sa isla ng Panay, ang komunidad ng mga Ati ay tila ba naisantabi, nakalimutan at naging isa sa mga komunidad na hindi o mahirap maabot ng mga serbisyong hatid ng gobyerno at ng ibang mga institusyon. At higit itong naramdaman nang dumating ang pandemya.
Naging limitado ang galaw ng mga Ati dahil sa mga panukalang pangkalusugan. Hindi sila makalabas at makapaglakbay gaya ng dati dahil may mga kakulangan sa dokumentong kailangan para payagang makalabas. Marami ang nagkakasakit ngunit hindi makapagpagamot dahil sa mga kakulangan. Marami rin ang hindi nakapagpabakuna laban sa COVID-19 dahil sa kakulangan sa impormasyong tatama sa mga maling paniniwala.

Ito ang nakitang oportunidad ng Center for Informatics -University of San Agustin na nagpasimuno ng Proyektong Atipan, mula sa salitang Hiligaynon na ang ibig sabihin ay mapangalagaan. Sa panahon ng pagsubok, walang maiiwan. Isa itong proyektong pangkalusugan na naglalayong madala sa mga komunidad ng Ati ang serbisyo ng mga doktor sa pamamagitan ng makabagong teknolohiya, ang telehealth.

Ang telehealth ay isang inobasyon kung saan ang konsultasyon sa mga eksperto sa larangan ng medisina ay maaari nang gawin sa tulong ng video conferencing. Sa tulong nito, hindi na magiging limitasyon ang layo upang maisangguni sa mga doktor ang mga isyung pangkalusugan na nararanasan. Mas napaigting ang paggamit nito lalo na ng magkaroon ng pandemya kung saan naipatupad ang iba’t ibang health protocols upang maiwasan ang pagkalat ng virus.

Ngunit para sa mga Ati, ito ay bago at hindi ayon sa kanilang nakagawian na tradisyunal na pamamaraan ng paggagamot. Ayon sa panayam kay Propesor John Paul Petrola, ang Indigenous Community Coordinator ng Atipan Project, hindi naging madali ang paglulunsad ng proyektong ito. Binigyan diin niya na ang Atipan ay resulta ng matagal na relasyon ng grupo sa mga komunidad, mga konsultasyon at diskusyon. Respeto at tiwala ang naging susi sa magandang pagtanggap ng mga Ati dito.

Ani Ericka Villasor, isa sa mga health coordinators ng Atipan Project, naging mahirap rin para sa kanila ang pagpapakilala ng telehealth sa komunidad dahil mas pinaniniwalaan ang pisikal na pakikipag usap sa doktor kaysa sa konsultasyon na ginagamitan ng mga makabagong teknolohiya. Subalit sa patuloy at masigasig na pakikipag-usap at pagpapakilala nito, unti-unting natanggap ito ng mga kasama.

Ayon pa sa kanya, kalimitang babae ang unang nae-enganyo nilang mapasubok ng telehealth. Marahil dahil ang serbisyong ito ay malapit sa care industry na kalimitang kinabibilangan ng mga kababaihan. Taong 2022 nang masimulan ang proyektong ito sa 10 komunidad sa mga isla ng Guimaras at Panay sa Visayas kasama ang 23 health coordinators na siyang nagsisilbing tulay para madala ang telehealth services sa mga komunidad ng Atipan Project. Ang mga datos mula sa sistemang ito ng Atipan Project ay makapagbibigay gabay sa pagsasagawa ng mga polisiya at programa para sa mga Ati at iba pang sektor. Ngunit maliban sa mga datos na ito, ang kwento ng Atipan ay isang patunay kung paanong ang teknolohiya, kung magagamit at maipapakilala ng maayos sa mas nakakarami ay may malaking ambag upang mas mapabuti ang kalagayan ng isang indibidwal at ng isang komunidad. Sa kasalukuyan, nagpapatuloy ang telehealth services sa mga underserved communities na sakop ng proyektong ito at nagdadala ng malaking benepisyo sa lagay ng kalusugan ng mga katutubo at iba pang kababayan.

Author

Aruga sa Teknolohiya: Ang Pagbuo ng UnEMR ng Atipan

Wed, 07 Dec 2022 08:00:00 GMT

Ang Atipan ay isang proyektong pangkalusugan na inilunsad taong 2022 bilang tugon sa matinding pangangailangan sa komunidad ng mga Ati sa Kabisayaan. Dahil sa pandemyang dulot ng Covid-19, nasubok ang sistemang pangkalusugan ng bansa lalo na sa pag-abot ng mga nasa malalayong lugar. Ayon sa isang panayam kay Dr. Pia Fatima Zamora, ang Telehealth Coordinator at eHealth Physician ng Atipan, ang pakikibahagi sa mga mas nangangailangan ang nagbukas ng kanyang mga mata sa mas malaki pang pangangailangang matugunan ang public health sa bansa. Higit sa lahat, nananatiling pagsubok ang pag-abot sa mga indigenous na grupo sa bansa hindi lamang dahil sa pinagkaiba sa kultura ngunit pati na rin ang geograpikal na lokasyon ng mga ito kung saan bundok at ilog ang kailangang tawirin para makasangguni sa mga doktor o kaya naman at health workers. At mas lalo itong naramdaman at nakita noong nagkaroon ng pandemya.

Isa sa mga naging sagot para sa agwat na ito ay ang paglulunsad ng telehealth. Ang telehealth ay tinutukoy bilang paggamit ng telecommunication at information technology upang maging posible ang pagsanguni sa doktor gamit ang teleconferencing. Nabigay daan ito upang matignan, matukoy, maiwasan at malunasan ang mga karamdaman ng isang indibidwal kahit na malayo ito sa mga doktor at health workers.

Sa pangunguna ni Mr. Raphael Nelo Aguila, ang Software Developer ng Atipan, nabuo ang sistema at kalakip na teknolohiya ng telehealth para sa Atipan. “Hindi lamang software ang binuo nating kung hindi ay sistema. Nagkaroon ng survey at initial na pag-aaral para dito hanggang sa napaunlad natin ang Uncomplicated Electronic Medical Record (UnEMR) na pinasimulan ni Dr. Romulo de Castro, ang Project Lead ng Atipan,” ani Mr. Aguila sa isang panayam.

Upang mabuo ang UnEMR, masugid na inaral ang teknikal na aspeto nito upang maging kagamit-gamit sa parehong mga doktor at health coordinators. Ayon kay Propesor John Paul Petrola, naging isang malaking konsiderasyon din ang network signal sa pagpili ng mga komunidad upang masiguro magamit at maging kapaki-pakinabang ang telehealth ng Atipan. Liban sa network signal, masugid ding tinukoy kung anong mga video conferencing platforms ang tugma sa mga komunidad. “Nag-set-up kami ng limang video conferencing platforms. Dito napili namin ang Messenger, Jitsi, isa sa bago pero magaan na video conferencing tool na aking naisama sa dito, Viber, Skype at Zoom” ani Mr. Aguila.

Sa proseso ng pagbuo, isang naging hakbangin din ang pagkonsulta sa mga doktor at mga health coordinator na gagamit ng teknolohiyang ito. Dumaan ang UnEMR sa pilot testing kung saan pinakilala at itinuro sa mga health coodinators kung paano ito gagamitin upang maisakatuparan ang telehealth sa kanilang komunidad. “Nagulat din ako na kaya na nila at hindi sila nahirapan na gamitin ito,” pagbabahagi ni Mr. Aguila tungkol sa nangyaring pilot testing. Bagaman bago para sa mga health coordinators ang paggamit ng mobile phones at application para sa telehealth, naging madali para sa kanila ang matutunan ang ito. Ang bawat isa sa kanila ay sumailalim sa mga pagsasanay at binigyan ng sari-sariling mobile phones at tablet na gagamitin para sa telehealth. “Yong mga training po namin na ganito ay mas lumalawak po ang kaalaman namin…gusto ko po ‘yon. Nacha-challenge po ako na iba iba po ang maranasan ko sa pagte-telehealth po,” pagbabahagi ni Ericka Villasor, isa sa mga health coordinators ng Atipan. Ayon kay Mr. Aguila, naging madali ang kanyang binuo na software dahil ito ay naplano, binuo at inimplementa habang kinokonsidera ang mga indibidual na gagamit nito. Dagdag pa niya, hindi kasarian ngunit edad ng health coordinators ang nakita niyang maaaring maging dahilan upang hindi agad masundan o magamit ang UnEMR ng Atipan.

Sa kasalukuyan, ang teknolohiyang ito ay nagiging tulay upang maibigay ang aruga at pangangalaga sa mga Ati na malalayo sa mga pasilidad na pangkalusugan. Base sa datos na nakakalap gamit ang UnEMR, masasabing isang tagumpay ang paglulunsad ng teknolohiyang ito sa noo’y parang kay hirap abutin na mga indibidwal. Sa katunayan, ang mga datos na nakukuha mula dito ay maaaring maging batayan pa upang mas mapalawig at mas paganda ang mga serbisyo, programa at proyekto para abutin ang mga Ati at iba pang komunidad sa Kabiasayaan. Hangad ng Atipan na hanggang sa pagpasa ng mga polisiya, ang datos na kanilang nakukuha sa pamamagitan ng sistemang ito ay maging boses ng mga Ati upang iparating ang kanilang tunay na kalagayang pangkalusugan at iba pang pangangailangan.

Author

Ang artikulong ito ay parte ng serye ng mga istorya tungkol sa Atipan Project - Center For Informatics Iloilo at mga indibidwal na nagrerepresenta ng mga sektor na kabilang sa proyekto. Isinulat ni Issa Paulmanal, isang graduate student mula sa Unibersidad ng Pilipinas Diliman. email: edpaulmanal@up.edu.ph